Slachtofferhulp.nl gebruikt functionele en analytische cookies. Deze cookies maken het gebruik van onze website mogelijk en helpen ons om de website te verbeteren. Accepteer je dat we ook tracking cookies gebruiken? Met deze cookies kun je advertenties van ons zien. Lees de cookieverklaring voor meer informatie.

Privacy | Cookieverklaring | Cookie instellingen

De invloed van stress op de communicatie

Als iemand iets ingrijpends meegemaakt heeft, vraag je natuurlijk of je kunt helpen. Maar soms is de ander zo geëmotioneerd, dat het moeilijk is om een gesprek te voeren. Lees hoe stress werkt, hoe stress de communicatie kan beïnvloeden en wat je zelf kunt doen om extra stress te voorkomen en in gesprek te blijven.

Om te begrijpen hoe stress werkt en wat je ermee kunt doen, introduceren we hier 3 concepten: 

  1. Window of tolerance 
  2. Verwerkingsproces
  3. Draagkracht en draaglast

Stress en verwerking

Ons brein heeft een eigen manier van reageren op stress. Zodra er gevaar dreigt, maak je stresshormonen aan. Deze zorgen ervoor dat je lichaam in optimale staat van paraatheid raakt.

De mate van stress hangt af van hoeveel dreiging je ervaart. Zie je het ongeluk voor je ogen gebeuren en dacht je dat dit het eind was? Of keek je net op je telefoon en merkte je het pas toen het moment voorbij was? In deze twee gevallen maak je iets heel anders mee.

Pas als de stress weer weg is, kun je orde op zaken stellen en de gevolgen overzien. Dan begint de verwerking.

Kenmerken van een ingrijpende gebeurtenis

Ingrijpende gebeurtenissen hebben een paar vaste kenmerken.

  • Het is onverwachts, je ziet het niet aankomen.
  • Je bent machteloos, want anders had je het wel voorkomen
  • Het is bedreigend, soms levensdreigend.
  • Het is ontwrichtend, want anders is het geen ingrijpende maar een vervelende gebeurtenis.

Het verschil tussen een vervelende en een ingrijpende gebeurtenis is de mate van dreiging en machteloosheid. Hoe meer dreiging en hoe groter de machteloosheid, hoe ingrijpender de gebeurtenis is. En hoe groter de gevolgen.

 

 

 

Overleven met de 3 V’s

Je voelt de stress door je lijf gieren. Je staat even aan de grond genageld…

Hoe groter de dreiging voelt, hoe meer stresshormonen je maakt, hoe sterker de overlevingsreactie is. Dat wat jij ervaart staat centraal.

Er zijn 4 overlevingsreacties:

  1. Je kan vechten, soms letterlijk, maar ook schreeuwen of hulp zoeken hoort hier bij. 
  2. Je kan vluchten, soms letterlijk door ervandoor te gaan, maar ook ineens aan hele andere dingen denken hoort hierbij. 
  3. Je kan verstijven, door aan de grond genageld te staan, maar ook meegaandheid of juist een totale black-out hoort hierbij. 
  4. Je kan meebewegen. 

We noemen dit de overlevingsreacties ofwel de 3 V’s. Je hebt hier geen keuze in, het zijn instinctieve reacties. Je weet vooraf nooit hoe je zal reageren en kan je er niet echt op voorbereiden. Van onbegrijpelijk rustig tot totale paniek en alles er tussenin kan voorkomen. Vaak reageer je totaal anders dan je vooraf had kunnen bedenken.

Door de stresshormonen ben je veel weerbaarder dan je zou denken. Je voelt pijn veel minder en hebt ook minder of zelfs geen emoties. De stresshormonen werken als een natuurlijke doping. Je spieren krijgen meer zuurstof en je bent veel sterker en leniger dan normaal. Je kan dus beter overleven.

Het verwerkingsproces: wat is normaal?

De heftigste reacties vinden meestal de eerste twee weken plaats. Deze gaan heen en weer tussen herbeleving en vermijden. De film steeds voor je zien, slecht slapen, angstig zijn, huilen, maar soms ook lamgeslagen zijn en naar binnen gekeerd. Deze klachten kun je normaliseren: het hoort erbij.

Slachtoffers vragen zich vaak af of en wanneer dit overgaat. Deze reacties moeten in de tijd minder worden en verdwijnen in de meeste gevallen binnen 4 tot 6 weken. Vaak zie je na 2 weken al een heel verschil.

Daarna heb je vaak nog een periode wat restklachten, zoals alertheid, een extra slot op de deur of een keer extra kijken bij het oversteken. Je bent voorzichtiger maar kan de draad van het leven weer oppakken. De gebeurtenis krijgt een plek in je leven. Het beïnvloedt je leven steeds minder. Je hebt het verwerkt.

Het verwerkingsschema

In dit verwerkingsschema zie je het overzicht van de reacties vóór, tijdens en ná de ingrijpende gebeurtenis.

Draagkracht en draaglast

Wat kun je dragen? Hoeveel draagkracht heb je en welke draaglast ervaar je? Ieder mens heeft persoonlijke krachtbronnen waar je op terug kunt vallen. Wat helpt jou in moeilijke of stressvolle tijden? Voor de een helpt sporten, voor de ander wandelen of erover praten.

Inzetten van natuurlijke krachtbronnen is, naast steun uit de omgeving een van de belangrijkste factoren in herstel. Vraag eventueel wat normaal gesproken helpt en ontspant. En kijk wat daarvan nu ingezet kan worden.