Wij gebruiken cookies. Functionele en analytische cookies maken het gebruik van onze website mogelijk en deze cookies helpen ons om de website te verbeteren. Accepteert u dat we ook tracking cookies gebruiken? Door middel van deze cookies kunt u gepersonaliseerde advertenties van ons zien. Lees eerst de cookieverklaring voor meer informatie over de tracking cookies.

Privacy | Cookieverklaring

Strafproces woordenboek

Wat is aangifte?

Aangifte doen is aangeven van een strafbaar feit (een misdrijf of overtreding) bij de politie. U vraagt de politie om onderzoek te doen naar het strafbare feit. De politie beoordeelt of zij onderzoek gaat doen naar de verdachte en het strafbare feit. Een slachtoffer van een strafbaar feit heeft het recht om aangifte te doen bij de politie.

Cassatie

Is de verdachte of het Openbaar Ministerie het niet eens met de uitspraak in hoger beroep? Dan kunnen zij in cassatie gaan bij de Hoge Raad. De zaak wordt niet opnieuw inhoudelijk behandeld. De Hoge Raad toetst of de strafzaak volgens de regels is verlopen.

Civiele procedure

Een civiele procedure is een rechtszaak tussen twee partijen. Zij hebben onderling een conflict en kunnen dit samen niet oplossen. De rechter beslist over het conflict. Degene die de procedure start, is de eiser. Degene die zich tegen die eis moet verweren, is de gedaagde.

 

Dader

In het strafproces is iemand een dader als een straf of maatregel is opgelegd. Als nog geen straf of maatregel is opgelegd, wordt gesproken van een verdachte. 

Dagvaarden

Iemand oproepen om voor de rechter te verschijnen in een civiele of strafrechtelijke procedure.

Dagvaarding

De brief met oproep aan de verdachte om naar de strafzitting te komen. In de dagvaarding staat waarover de zaak gaat en van welk strafbaar feit de verdachte wordt verdacht.

Enkelvoudige en meervoudige kamer

Rechtbanken en gerechtshoven kennen enkelvoudige en meervoudige kamers. Bij een enkelvoudige kamer wordt recht gesproken door een enkele rechter. Bij een meervoudige kamer wordt recht gesproken door drie rechters. Een meervoudige kamer beslist over zware of ingewikkelde zaken en in zaken in hoger beroep.

Ernstig en blijvend letsel

In de wet staat geen definitie van ernstig en blijvend letsel. Om in aanmerking te komen voor deze regeling moet het letsel zeer ernstig en beperkend zijn. Denk bijvoorbeeld aan een dubbele dwarslaesie of blindheid aan beide ogen. De rechter zal per zaak beoordelen of het letsel ernstig en blijvend genoeg is voor een vergoeding.

Gedragsaanwijzing

Een gedragsaanwijzing is een verbod of gebod dat wordt opgelegd door de officier van justitie nadat een strafbaar feit is gepleegd. Bijvoorbeeld een verbod om contact te leggen met een slachtoffer of een verbod om in een bepaalde straat of buurt te komen. Overtreding van de gedragsaanwijzing is strafbaar.

Gerechtshof

In een gerechtshof worden rechtszaken behandeld in hoger beroep. Nederland heeft 4 gerechtshoven.

Hoge Raad

De Hoge Raad der Nederlanden is de hoogste rechtsprekende instantie van Nederland. De Hoge Raad beoordeelt zaken waarin cassatie is ingesteld. De zaak wordt niet inhoudelijk beoordeeld. Er wordt gekeken of de regels goed zijn toegepast.

Hoger beroep

Het opnieuw behandelen en beoordelen van een strafzaak door 3 nieuwe rechters van het gerechtshof. De officier van justitie en de verdachte kunnen in hoger beroep gaan.

Meervoudige kamer

In een meervoudige kamer worden strafzaken behandeld waarin de officier van justitie een gevangenisstraf van minstens één jaar eist. Er zijn minstens drie rechters aanwezig in een meervoudige kamer.

Wat is melding doen?

Als u een melding doet, brengt u de politie op de hoogte van wat er is gebeurd. U vraagt de politie niet om onderzoek te doen naar het strafbare feit. De politie kan de situatie wel in de gaten houden en betrokkene(n) aanspreken. 

Officier van justitie

De officier van justitie leidt voor het Openbaar Ministerie het opsporingsonderzoek in een strafzaak. De officier van justitie beslist of de verdachte wel of niet strafrechtelijk wordt vervolgd. Hij kan de verdachte zelf een straf opleggen of beslissen dat de verdachte voor de rechter moet komen.

Ontslag van rechtsvervolging

De rechter kan in een strafzaak een verdachte ontslaan van rechtsvervolging als de rechter vindt dat de verdachte of het feit waarvoor de verdachte wordt vervolgd niet strafbaar is. Dit kan zijn wanneer er sprake is van zelfverdediging (noodweer), wanneer het ten laste gelegde niet strafbaar is of wanneer de verdachte een psychische stoornis heeft.

Onvoorwaardelijke straf

Een onvoorwaardelijke straf betekent dat iemand direct zijn straf krijgt. Er zijn geen voorwaarden aan verbonden.

Openbaar Ministerie

Het Openbaar Ministerie geeft leiding aan onderzoek naar strafbare feiten en bepaalt of de verdachte wordt vervolgd of niet. De officier van justitie kan namens het Openbaar Ministerie zelf een straf opleggen of beslissen dat de verdachte voor de rechter moet komen.

Opsporingsindicatie

Er is sprake van opsporingsindicatie als er een verdachte in beeld is. De term wordt meestal gebruikt om aan te geven dat er juist geen verdachte in beeld is: er is dan geen opsporingsindicatie.

Politiesepot

De politie besluit geen onderzoek te doen van een strafbaar feit. Dat gebeurt wanneer het belang van de aangifte te klein is (fietsendiefstal), wanneer er geen verdachte in beeld is of als het strafbare feit al een tijd geleden is gebeurd.

Proceskosten

De kosten van het procederen in een (straf)proces, onder meer griffierechten en kosten van rechtsbijstand.

Processen-verbaal

Alles wat de politie onderzoekt bij een strafbaar feit, wordt opgeschreven. Processen-verbaal zijn alle verslagen van het onderzoek bij elkaar.

Pro-formazitting

Duurt de voorbereiding van een strafzaak langer dan de tijd dat een verdachte mag worden vastgehouden? Dan beslist de rechter in een pro-formazitting of de voorlopige hechtenis van de verdachte mag worden verlengd. Alleen bij een strafzaak over een zwaarder misdrijf is er een pro-formazitting.

Rechter

Een rechter is iemand die rechtspreekt. De rechter doet een rechterlijke uitspraak waaraan de partijen die betrokken zijn bij een rechtszaak zich moeten houden.

Rechtshulp

Juridische ondersteuning, advisering en bemiddeling die een rechtshulpverlener iemand biedt.

Regiezitting

In een regiezitting wordt de inhoudelijke behandeling van een strafzaak voorbereid. De rechter geeft de planning van de strafzaak. De rechtbank beoordeelt of de rechter genoeg informatie heeft om de strafzaak te behandelen en uitspraak te kunnen doen. Alleen bij ingewikkelde zaken is er een regiezitting nodig. 

Sepot

Het besluit om een strafbaar feit niet te vervolgen. 

Strafbaar feit

Een misdrijf of een overtreding die volgens de wet verboden is. Op het plegen van een strafbaar feit staat straf.

Strafbeschikking

Een strafbeschikking is een straf die opgelegd wordt door de officier van justitie aan een verdachte van een veel voorkomend strafbaar feit. De verdachte kan bewzaar maken tegen de strafbeschikking. De strafrechter beoordeelt de strafzaak dan in zijn geheel opnieuw.

Strafdossier

In het strafdossier worden alle stukken verzameld over een strafbaar feit, bijvoorbeeld verslagen, bewijsmateriaal, getuigenverklaringen, schriftelijke slachtofferverklaring.

Wat is een strafzitting?

De behandeling van de strafzaak heet een strafzitting. Een strafzitting vindt plaats in de rechtszaal van een rechtbank. Het belangrijkste doel is om te bepalen wat er precies is gebeurd rond een misdrijf. In de strafzitting beslist de rechter of de verdachte schuldig is en welke straf hij krijgt.

Taakstraf

Een taakstraf is een werkstraf. De dader werkt een bepaald aantal uren en krijgt daar geen geld voor. 

Tenlastelegging

De aanklacht tegen de verdachte, ofwel datgene waarvan de verdachte wordt verdacht.

Transactie

De officier van justitie kan in een strafzaak besluiten tot een schikking. De verdachte moet dan bijvoorbeeld geld betalen of een taakstraf uitvoeren. Als de verdachte het transactievoorstel accepteert, hoeft hij niet voor de rechter te komen.

Verdachte

In het strafproces is iemand een verdachte zolang er nog geen straf of maatregel is opgelegd. Als er een straf of maatregel is opgelegd, wordt gesproken van een dader.

Voorlopige hechtenis

Voorlopige hechtenis is de verzamelnaam voor alle vormen van opsluiten van een verdachte na de inverzekeringstelling tot de behandeling van de strafzaak door de rechter. Een van de voorwaarden voor voorlopige hechtenis is dat het gaat om een misdrijf waarop een gevangenisstraf staat van 4 jaar of meer.

Voorwaardelijke straf

Een voorwaardelijke straf geldt alleen als iemand binnen een proeftijd opnieuw in de fout gaat of zich niet aan de voorwaarden houdt die de rechter heeft opgelegd. Onvoorwaardelijk betekent dat iemand direct zijn straf krijgt.