Nederlanders hebben blinde vlek voor victim blaming: ‘Ik doe het niet, anderen wel’
- 22 februari 2026
Veel Nederlanders denken dat zij begripvol reageren op slachtoffers. Toch krijgt één op de vijf slachtoffers van een misdrijf te maken met victim blaming. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Slachtofferhulp Nederland, dat is gepresenteerd op de Europese Dag van het Slachtoffer.
Victim blaming betekent dat iemand de schuld bij het slachtoffer legt in plaats van bij de dader. Bijvoorbeeld door te zeggen: ‘Waarom liep je daar alleen?’ of ‘Je weet toch dat je niet op zo’n link moet klikken?’
1 op de 5
Uit het onderzoek blijkt dat 65 procent van de Nederlanders de term victim blaming kent. De meeste mensen denken dat zij zelf niet aan victim blaming doen. Ze verwachten vooral dat ánderen dit doen. Toch ervaart 1 op de 5 slachtoffers dat mensen hen (deels) verantwoordelijk houden voor wat er is gebeurd.
Bestuursvoorzitter Rosa Jansen: “Dat is precies de blinde vlek die herstel in de weg staat. Victim blaming gebeurt meestal niet uit kwade wil, maar uit ongemak, onwetendheid of de behoefte om voor jezelf grip te houden op een schokkende en moeilijk te bevatten gebeurtenis, die je het liefst buiten jezelf houdt.”
Oordeel vaak van familie en vrienden
Opvallend is de plek waar victim blaming plaatsvindt. Van de slachtoffers die te maken hebben gekregen met victim blaming, geven zeven op de tien aan dit bij familie of vrienden te hebben ervaren.
Daarnaast leggen mannen en 55-plussers vaker de schuld bij slachtoffers dan vrouwen en jongeren. Opmerkelijk is ook dat slachtoffers zelf vaker erkennen dat ze zich schuldig maken aan victim blaming dan mensen die nooit slachtoffer zijn geweest.
Het onderzoek laat verder zien hoe groot de invloed van taal is. Hoe een gebeurtenis wordt verteld, bepaalt mede hoe mensen naar een slachtoffer kijken. Soms kan één woord het verschil maken tussen begrip en oordeel.
Een tweede klap
Voor slachtoffers voelen oordelende opmerkingen als een tweede klap. Ze kunnen zich schamen of schuldig gaan voelen. Sommige mensen durven daardoor niet meer over hun ervaring te praten. Dat kan leiden tot eenzaamheid en minder vertrouwen in anderen.
Ook online krijgen slachtoffers vaak negatieve reacties. Via sociale media ontvangen zij soms veel oordelende berichten van bekenden en onbekenden.
Oordeel uit, aandacht aan
Op de Europese Dag van het Slachtoffer vraagt Slachtofferhulp Nederland samen met het Ministerie van Justitie en Veiligheid, het Openbaar Ministerie, Perspectief Herstelbemiddeling, Schadefonds Geweldsmisdrijven, het CJIB, de reclassering, de politie en Fonds Slachtofferhulp aandacht voor de impact die woorden kunnen hebben.
De boodschap is duidelijk: luister eerst en stel geen oordelende vragen. Door begrip te tonen, kan de omgeving helpen bij herstel in plaats van het te belemmeren.