Hulp is beschikbaar: Een victimologische duiding van de impact van seksueel geweld en grensoverschrijdend gedrag tegen studenten

• 27 september 2026

Ruim 370.000 studenten (16-30 jaar) gaven in CBS-onderzoek van 2024 aan in de 12 maanden daarvoor slachtoffer te zijn geweest van seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Ook blijkt uit onderzoek van I&O Research uit 2021 dat 11% van de vrouwelijke en 1% van de mannelijke studenten tijdens hun studietijd een verkrachting heeft meegemaakt. De gevolgen kunnen doorwerken in welzijn, sociale ontwikkeling en studie. Toch zoeken veel studenten geen formele hulp.

De victimologische duiding ‘Hulp is beschikbaar’ van Slachtofferhulp Nederland en het Centre of Expertise Veiligheid & Veerkracht van Avans Hogeschool brengt bestaande kennis en inzichten samen en laat zien wat slachtofferschap tijdens de studententijd kan betekenen en wat dit vraagt van onderwijsinstellingen en professionals.

 

Impact op welzijn, sociale ontwikkeling en studie

Seksueel geweld en grensoverschrijdend gedrag kunnen grote en langdurige gevolgen hebben voor het welzijn van studenten. Zo kunnen psychische klachten en gevoelens van schaamte en schuld ontstaan en kunnen relaties met partners, familie en vrienden onder druk komen te staan. Ook de studie kan worden geraakt. Onderzoek laat zien dat studenten die seksueel geweld hebben meegemaakt vaker te maken krijgen met studieproblemen, zoals afwezigheid, lagere studieresultaten, studievertraging of uitval.

De impact kan ook samenhangen met het verloop van een strafzaak. Een juridisch traject kan twee tot drie jaar duren en daarmee een aanzienlijk deel van de studententijd beslaan. Een zitting kan bijvoorbeeld samenvallen met een tentamenweek. Dit laat zien dat de gevolgen van slachtofferschap niet beperkt blijven tot de ervaring zelf, maar kunnen doorwerken in verschillende aspecten van het dagelijks leven.

 

De context van het studentenleven speelt een rol bij herstel

De studententijd is een periode waarin jongeren zelfstandiger worden, nieuwe sociale netwerken opbouwen en zich ontwikkelen. Tegelijkertijd kunnen studenten voor wonen, financiën, studie en sociale contacten afhankelijk zijn van anderen. Ook groepsdruk, machtsverschillen, genderopvattingen en de behoefte om bij een groep te horen kunnen een rol spelen. Dat kan van invloed zijn op hoe studenten seksueel geweld en grensoverschrijdend gedrag ervaren en op de ruimte die zij voelen om grenzen aan te geven. Ook kan het invloed hebben op de keuze om erover te praten of hulp te zoeken. Daarbij lopen online en offline uitingen van grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld steeds meer in elkaar over. Seksueel grensoverschrijdend gedrag kan bijvoorbeeld plaatsvinden binnen een vriendengroep of studentenvereniging, maar ook gepaard gaan met het verspreiden van beelden, sextortion of andere online vormen van seksueel geweld. Niet alleen wat iemand heeft meegemaakt is van belang, maar ook de situatie waarin iemand daarna terechtkomt. De omgeving waarin een student steun nodig heeft, kan tegelijkertijd de omgeving zijn waarin het slachtofferschap plaatsvond. Daarom is het belangrijk dat ondersteuning aansluit bij de situatie van de student en dat de student zelf kan aangeven wat nodig is om verder te kunnen.

Veel studenten zoeken geen formele hulp

Veel studenten die seksueel geweld of grensoverschrijdend gedrag meemaken, zoeken geen formele hulp. Uit onderzoek van I&O Research uit 2021, in opdracht van Amnesty International, blijkt dat 38% van de studenten die tijdens hun studententijd een verkrachting meemaakte dit aan niemand vertelde. Van de studenten die er wel over praatten, deed het merendeel dat met een goede vriend of vriendin. Ook weten veel studenten niet waar zij terechtkunnen voor informatie, een melding of hulp. Schaamte, schuldgevoel, zorgen over privacy, angst voor reacties of twijfel over de ernst van wat er is gebeurd, kunnen de stap naar hulp moeilijk maken.

Weten waar je terechtkunt voor hulp en ondersteuning is belangrijk voor slachtoffers om zelf een keuze te kunnen maken. Informatie moet daarom gemakkelijk te vinden en begrijpelijk zijn. Studenten kunnen voor hulp en ondersteuning terecht bij verschillende organisaties, zoals het Slachtofferhulp Nederland, Centrum Seksueel Geweld, Offlimits, Fier en Veilig Thuis. Binnen de onderwijsinstelling kunnen studenten terecht bij bijvoorbeeld een vertrouwenspersoon, studentenpsycholoog of decaan.

 

Aanbevelingen voor onderwijsinstellingen en professionals

• Informeer studenten structureel en in begrijpelijke taal over waar zij terechtkunnen voor een vertrouwelijk gesprek, een melding of hulp, binnen én buiten de onderwijsinstelling.
• Zorg dat onderwijs- en slachtofferondersteunende professionals weten hoe zij kunnen reageren, waar zij naar kunnen verwijzen en welke gevolgen slachtofferschap kan hebben voor de studie.
• Sluit aan bij de situatie en behoeften van de student en laat de student zelf bepalen welke stap passend is.

Onderzoeksagenda Slachtofferhulp Nederland en Avans Hogeschool

Dit is de tweede victimologische duiding van het Centre of Expertise Veiligheid & Veerkracht van Avans Hogeschool en Slachtofferhulp Nederland. Het doel van de duidingen is om kennis en inzicht in slachtofferschap te vergroten onder (toekomstige) professionals en bij te dragen aan een betere ondersteuning van slachtoffers. De reeks is onderdeel van de gezamenlijke onderzoeksagenda van Avans Hogeschool en Slachtofferhulp Nederland. Sinds 2024 werken beide organisaties vanuit deze agenda samen aan onderzoek naar slachtofferschap. Onze gezamenlijke onderzoeksagenda vindt u hier. 

 

Download hier de volledige victimologische duiding ‘Hulp is beschikbaar’ met bronnen en onderzoeksverantwoording.