Voor elke vraag over slachtofferhulp
Als professional krijg je te maken met veel verschillende mensen, met allemaal hun eigen verhaal. Na een ingrijpende gebeurtenis lijkt de wereld voor hen stil te staan. Je wilt met je vragen ergens terecht kunnen. Zo kunnen deze mensen weer meedoen en verder met hun leven. Bijvoorbeeld als je vragen hebt over communiceren zonder oordeel.
Wat is je vraag?
Hoe krijg ik persoonlijk advies?
Waar kan ik overleggen over de beste aanpak? Hoe regel ik groepsopvang na een calamiteit? Hoe meld ik een slachtoffer aan?
Hoe ga ik het gesprek aan?
Waar moet ik op letten in het gesprek met een slachtoffer? Hoe houd ik rekening met stressreacties?
Een patiënt van mij is slachtoffer
Lees hoe je om kunt gaan met (vermoedens van) slachtofferschap in jouw praktijk. En waar je rekening mee kunt houden in de ondersteuning.
Naar welke gespecialiseerde hulp kan ik een slachtoffer verwijzen om hen zo verder te helpen in het herstelproces?
Hoe kan ik een slachtoffer helpen? Waar kan ik terecht met andere vragen over slachtofferhulp?
Stel dat je cliënt, patiënt, leerling, student of medewerker vertelt dat er iets ingrijpends is gebeurd, zoals een strafbaar feit of een verkeersongeluk. Weet je dan wat je kunt zeggen om iemand verder te helpen? Beantwoord 8 vragen en ontdek of jouw oordeel uit staat.
Het hangt van jouw rol als professional af of het slachtoffer met wie je werkt cliënt, patiënt, leerling, student of medewerker is. In de vragen van deze test heeft het slachtoffer daarom steeds een fictieve naam.
6 tips voor communiceren zonder oordeel
1. Wees je bewust van je eigen gedachten en oordelen
Iedereen heeft weleens negatieve gedachten of meningen over anderen. Daar is op zich niets mis mee. Het gaat erom wat je met die gedachten of meningen doet. Als je een oordeel laat doorklinken in je communicatie met een slachtoffer, kan dat leiden tot victim blaming. Luister zonder oordeel en sta regelmatig stil bij wat je denkt en voelt over degene die je ondersteunt. Stel jezelf de vraag of het slachtoffer ermee geholpen is als je die gedachten of gevoelens uitspreekt.
2. Vermijd waarom-vragen
Waarom-vragen kunnen slachtoffers het gevoel geven dat zij iets verkeerd hebben gedaan. Bijvoorbeeld: 'Waarom heb je niet om hulp geroepen?' of 'Waarom was je daar?' Dit kan een schuldgevoel geven of versterken. Het is menselijk om te willen begrijpen waarom iets is gebeurd, maar je helpt het slachtoffer er niet mee als je dit soort vragen stelt. Richt je in plaats daarvan op de gevolgen van de ingrijpende gebeurtenis: probeer uit te zoeken wat het slachtoffer nu nodig heeft.
3. Stel open en neutrale vragen
Om goed te kunnen herstellen is het belangrijk dat een slachtoffer ruimte voelt om aan te geven wat hij of zij wil en nodig heeft, zonder gestuurd te worden. Je kunt die ruimte geven door open en neutrale vragen te stellen. Open vragen zijn vragen waarop niet met Ja of Nee geantwoord kan worden.
- Dus niet: 'Ben je boos op de verdachte?', maar: 'Wat zijn je gevoelens naar de verdachte toe?’
Neutrale vragen zijn vragen waarbij niet wordt aangestuurd op een bepaald antwoord.
- Dus niet: ‘Je gaat zeker wel aangifte doen?’, maar: ‘Hoe denk je over de mogelijkheid om aangifte te doen?’
4. Luister met aandacht en geef erkenning
Na een ingrijpende gebeurtenis voelen slachtoffers zich soms alleen, omdat mensen om hen heen niet altijd begrijpen wat ze doormaken. Het is daarom heel belangrijk om een slachtoffer erkenning te geven. Dat kun je doen door met aandacht te luisteren naar wat iemand vertelt. Benoem ook wat je opmerkt en controleer of dat klopt. Bijvoorbeeld: ‘Ik hoor aan je dat je verdrietig bent, klopt dat?’
5. Geef geen ongevraagd advies
Als je iemand probeert te helpen, is de neiging vaak om advies te geven: ‘Ga voortaan maar niet meer alleen over straat ‘s nachts’ of ‘Ik zou maar geen naaktfoto’s meer versturen als ik jou was’. Hoe goedbedoeld ook, dit soort ongevraagde adviezen helpen een slachtoffer niet verder. Ze kunnen iemand zelfs een schuldgevoel geven. Vraagt je cliënt, patiënt of leerling om je advies? Bied dan aan om met diegene mee te denken en de mogelijkheden op een rij te zetten. Laat de ander altijd beslissen wat het beste past.
6. Kom terug op je woorden als ze verkeerd overkomen
Soms wordt pas later duidelijk dat een opmerking of vraag niet helpend was. Bijvoorbeeld als iemand gekwetst reageert. Je kunt altijd terugkomen op wat je eerder hebt gezegd. Zeg bijvoorbeeld: ‘Vond je het vervelend dat ik dat zei?’ of ‘Sorry, ik geloof dat ik je ongevraagd advies gaf'. Je laat dan merken dat het niet je bedoeling was de ander te kwetsen.
Cliënt-vertrouwenspersoon Jannetje: 'Het Platform voor Professionals zorgt dat je zelf ook sterker in je schoenen staat.’
